32145: प्रे लपसृद्रुमथवदवसः¶
Padacheda: प्रे | S | 7 | 1 |
लप-सृ-द्रु-मथ-वद-वसः | S | 5 | 1 |
Sutrartha¶
Vasu English Summary¶
The affix घिनुण् comes after the verbs 1. लप् 2. सृ 3. द्रु 4. मथ 5. वद् 6. वस् when compounded with the preposition वि।
Vasu English Translation¶
The affix घिनुण् comes after the verbs 1. लप् 2. सृ 3. द्रु 4. मथ 5. वद् 6. वस् when compounded with the preposition वि। As प्रलापी ‘prattling’; प्रसारी ‘extending around’; प्रद्रावी ‘running away, fugitive’; प्रमाथी ‘tormenting’; प्रवादी ‘reporting’; प्रवासी ‘a traveller’.
The root वस् here is the Bhvadi वस् meaning ‘to dwell’ and is not Adadi meaning ‘to cover’, because in the latter the vikarana is elided.
Kashika¶
प्र उपपदे लपादिभ्यो घिनुण् भवति। प्रलापी। प्रसारी। प्रद्रावी। प्रमाथी। प्रवादी। प्रवासी। वस इति वस निवासे इत्यस्य ग्रहणं नाच्छादनार्थस्य, लुग्विकरणत्वात्॥
Siddhanta Kaumudi¶
प्रलापी । प्रसारी । प्रद्रावी । प्रमाथी । प्रवादी । प्रवासी ॥
Balamanorama¶
प्रे लपसृद्रुमथवदवसः - प्रे लप । लप, सृ, द्रु, मथ, वद, वस्, एषां षण्णां द्वनद्वात्पञ्चमी । प्रे उपपदे एभ्यो घिनुण् स्यात्ताच्छील्यादिष्वित्यर्थः ।
Tattvabodhini¶
प्रे लपसृद्रुमथवदवसः - प्रे लप । रप लप व्यक्तायां वाचि । प्रमाथीति । मथे विलोडने ।
Padamanjari¶
प्रे लपसृद्रुमथवदवसः॥ रप लप व्यक्तायां वाचिऽ’सृ गतौ,’ ठ्द्रु गतौऽ,’मथे विलोडने’ ॥
Nyaas¶
प्रलापी, प्रसारी इति। लप व्यक्तायां वाचि`(धातुपाठः-402), `सृ गतौ (935)। प्रद्रावी, प्रमाथी`इति। `दु द्रु गतौ (धातुपाठः-944 945), {मथे विलोडने-धातुपाठः-} मध विलोडने (धातुपाठः-848)। नाच्छादनार्थस्य इति। न वस आच्छादने (धातुपाठः-1023)इत्येतस्य॥
Prakriyasarvasvam¶
प्रलापी प्रस्रावीत्यादि । ‘प्रे लपसृ’ इति माधवोक्तपाठे प्रसारी ॥
Sutra Prayogas¶
विलासिनीजनः (किरातार्जुनीयम्): प्रे लसकत्थस्रम्भः इति धिनुण्प्रत्ययः।
प्रलापिनो (भट्टिकाव्यम्): प्रे लप इत्यादिना घिनुण्।