62183: प्रादस्वाङ्गं संज्ञायाम्¶
Padacheda: प्रात् | S | 5 | 1 |
अस्वाङ्गम् | S | 1 | 1 |
संज्ञायाम् | S | 7 | 1 |
Sutrartha¶
Vasu English Summary¶
After प्र a, a word which does not denote a part of the body has acute accent (उदात्त) on the final when the compound is a name.
Vasu English Translation¶
After प्र a, a word which does not denote a part of the body has acute accent (उदात्त) on the final when the compound is a name. Thus प्रकोष्ठ꣡म्, प्रगृह्य꣡म्, प्रद्वार꣡म् ॥ Why do we say ‘not denoting a body part’? Observe प्र꣡हस्तम्, प्र꣡पदम् ॥ Why do we say ‘when a Name’? Observe प्रपीठम् ॥
Kashika¶
प्रादुत्तरपदमस्वाङ्गवाचि संज्ञायां विषयेऽन्तोदात्तं भवति। प्॒रको॒ष्ठम्। प्॒रगृ॒हम्। प्॒रद्वा॒रम्। अस्वाङ्गमिति किम्? प्रह॑स्तम्। प्रप॑दम्। संज्ञायामिति किम् ? प्रपी॑ठम्॥
Siddhanta Kaumudi¶
प्रगृहम् । अस्वाङ्गं किम् । प्रपदम् ॥
Padamanjari¶
प्रकोष्ठादिषु प्रादिसमासः बहुव्रीहिर्वा ॥
Nyaas¶
प्रकोष्ठम् इति। उषिकुषिगार्तिभ्यस्थन् (द।उ।6।29) इति कुषेस्थन्। तेन क्रोष्ठशब्द आद्युदात्तः। प्रगृहम् इति। गेहि कः (3.1.144) इति कप्रत्ययः। तेन गृहमन्तोदात्तम्। प्रद्वारम्? इति। `नब्विषयस्यानिसन्तस्य (फि।सू।2।26) इति द्वारमाद्युदात्तम्। प्रपदम् इति। पदं द्वारवदेवाद्यटुदात्तम्। प्रहस्तम् इति। हसिमृग्रिण्वमिदमि (द।उ।6।7) इत्यादिना हसेस्तन्। तेन हस्तशब्द आद्युदात्तः॥
Prakriyasarvasvam¶
प्रात् परमस्वाङ्गार्थं नाम्न्त्यन्तोदात्तं स्यात् । प्रकोष्टम् । प्रगृहम् । प्रादिर्बहुव्रीहिर्वा प्रगृहम् । स्वाङ्गे तु प्रपदम् ।