42086: मध्वादिभ्यश्च¶
Padacheda: मधु-आदिभ्यः | S | 5 | 3 |
च | S | 0 | 0 |
Sutrartha¶
Vasu English Summary¶
The affix मतुप् is added to the words मधु etc. in the four senses given above.
Vasu English Translation¶
The affix मतुप् is added to the words मधु etc. in the four senses given above. The origination of this rule is for the sake of what is not a river. As मधुमान्, विसवान् &c.
1 मधु, 2 बिस, 3 स्थाणु, 4 वेणु, 5 कर्कन्धु, 6 शमी, 7 करीर (किरीर) 8 हिम, 9 किशरा, 10 शर्याण (शर्पणा) 11 मरुत्, 12 वार्दाली, 13 शर, 14 इष्टका, 15 आसुति, 16 शक्ति , 17 आसन्दी, 18 शकल, 19 शलाका, 20 आमिषी (आमिधी) 21 इक्षु, 22 रोमन्, 23 स्रष्टि (मुष्टि हृष्टि) 24 रुष्य 25 तक्षशिला, 26 खड (खडा) 27 वट, 28 वेट (वेटा) 29 रम्य, 30 ऋक्ष, 31 मरुव, 32 दार्वाघाट.
Kashika¶
मधु इत्येवमादिभ्यः शब्देभ्यो मतुप् प्रत्ययो भवति चातुरर्थिकः। अनद्यर्थ आरम्भः। मधुमान्। बिसवान्॥ मधु। बिस। स्थाणु। मुष्टि। इक्षु। वेणु। रम्य। ऋक्ष। कर्कन्धु। शमी। किरीर । हिम । किशरा। शर्पणा। मरुत्। मरुव। दार्वाघाट। शर। इष्टका। तक्षशिला। शक्ति। आसन्दी। आसुति। शलाका। आमिधी। खडा। वेटा। मध्वादिः॥
Siddhanta Kaumudi¶
मतुप् स्याच्चातुरर्थिकः । अनद्यर्थ आरम्भः । मधुमान् ॥
Balamanorama¶
मध्वादिभ्यश्च - मध्वादिभ्यश्च । शेषपूरणेन सूत्रं व्याचष्टे — मतुप्स्याच्चातुरर्थिक इति । मधुमानिति । मधूनां निवास इत्यर्थः । पूर्वेण सिद्धे किमर्थमिदमित्यत आह — अनद्यर्थ इति ।
Prakriyasarvasvam¶
एभ्यश्चातुरर्थिको मतुप् । मधुमान् देशः । बिसवान् ॥