74022: अयङ् यि क्ङिति
=====================

**Padacheda:** अयङ् | S | 1 | 1 | 

यि | S | 7 | 1 | 

क्ङिति | S | 7 | 1 | 

Sutrartha
---------

****



Vasu English Summary
--------------------

Before an affix beginning with a य् and having an indicatory क् or ङ् there is substituted अय् for the ई of शी।

Vasu English Translation
------------------------

Before an affix beginning with a य् and having an indicatory क् or ङ् there is substituted अय् for the ई of शी।
As शय्यते with यक्, शाशय्यते with यङ्, प्रशय्य and उपशय्य with ल्यप् which being the substitute of क्त्वा in कित् ॥ But शिश्ये where the affix is ए, and शेयम् where the affix is यत् (neither कित् or ङित्) ॥

Kashika
-------

यकारादौ क्ङिति प्रत्यये परतः शीङः अङ्गस्य अयङित्ययमादेशो भवति। श्य्यते। शाशय्यते। प्रशय्य। उपशय्य। यि इति किम्? शिश्ये। क्ङितीति किम्? शेयम्।

Siddhanta Kaumudi
-----------------

शीङोऽयङादेशः स्याद्यादौ क्ङिति परे । शाशय्यते । अभ्यासस्य ह्रस्वः । ततो गुणः । डोढौक्यते । तोत्रौक्यते ॥

Padamanjari
-----------

शय्यत इति । यक् । शाशय्यत इति । यङ्, परत्वान्नित्यत्वाच्चायङदेशे कृते द्विर्वचनम् । प्रशय्येति । ल्यप् ॥

Nyaas
-----

`शय्यते` इति। **सार्वधातुके यक्** (3.1.67) । `शाशय्यते` इति यङ्, परत्वान्नित्यत्वाच्च द्विर्वचनात्? प्रागयङादेशः, ततः शय्येत्यस्य द्विर्वचनम्, **दीर्घोऽकितः** (7.4.83)  इत्यभ्याससय दीर्घत्वम्। `प्रशय्य` इति। `समानकर्तृकयोः पूर्वकाले क्त्वा`  (3.4.21) , **कुगतिप्रादयः** (2.2.18)  इति समासः, `समासेऽनञ्पूर्वे क्त्वो ल्यप्`  (7.1.37)  `येम्` इति। `ञचो यत्`  (3.1.97) । `शय्या` [नास्ति - काशिकायाम्] इति। `सज्ञायां समजनि`  (3.3.99)  इत्यादिना क्यप्॥

Prakriyasarvasvam
-----------------

यादौ क्ङिति प्रत्यये परे शीङोऽयङ् स्यात् । ङित्त्वादनन्त्यस्य । शय्या । भृञो भाव एव क्यप् । भृत्या दासमरणम् बाहुलकात् भृतिरिति । एवं यत्रापवादेषु सङ्करो दृश्यते क्तिनः । तत् सर्वं बहुलोक्त्यैव साधितं माधवादिभिः ।। १५५ ।। इण्, इत्या गतिः । अटिचरोश्च भोजः । अटया चर्या च गतिः ।।

Sutra Prayogas
--------------

* **प्रावोचमहं** (भट्टिकाव्यम्): `वच उम्` इत्युम् ।