63132: ओषधेश्च विभक्तावप्रथमायाम्
=================================

**Padacheda:** ओषधेः | S | 6 | 1 | 

च | S | 0 | 0 | 

विभक्तौ | S | 7 | 1 | 

अप्रथमायाम् | S | 7 | 1 | 

Sutrartha
---------

****



Vasu English Summary
--------------------

In a मन्त्र the final of ओषधि is lengthened before the case-endings but not in the Nominative 1st-Case.

Vasu English Translation
------------------------

In a मन्त्र the final of ओषधि is lengthened before the case-endings but not in the Nominative 1st-Case.
Thus ओषधीभिरपीपतत्, नमः पृथिव्यै नमः ओषधीभ्यः ॥ Why do we say 'before case-endings'? Observe ओषधिपते ॥ Why do we say 'but not in the Nominative'? Observe स्थिरेयमस्त्वौषधिः ॥

Kashika
-------

मन्त्र इति वर्तते। ओषधिशब्दस्य विभक्त ावप्रथमायां परतो दीर्घो भवति। ओष॑धीभिः पुनीतात् (ऋ० १०.३०.५)। नमः॑ पृथि॒व्यै नम॒ ओष॑धीभ्यः (तै०आ० २.१२.१)। विभक्ताविति किम्? ओषधिपते। अप्रथमायामिति किम्? स्थिरेयमस्त्वोषधिः॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

दीर्घः स्यान्मत्रे । यदोषधीभ्यः (यदोष॑धीभ्यः) । अदधात्योषधीषु (अ॒द॒धा॒त्योष॑धीषु) ॥

Nyaas
-----

उपसर्गात्? केवलं घञ्प्रत्ययो न सम्भवति, अतो घञन्त उत्तरपदे कार्यं वज्ञायत इत्याह - `घञन्त उत्तरपदे` इत्यादि। `वीक्लेदः` इति। `क्लिद आद्र्रीभावे` (धातुपाठः-1242), [`क्लिदू` - धातुपाठः-] `अकर्तरि च कारके`  (3.3.19)  इत्यादिना घञ्। `वीमार्गः` इति। `मृजू` शूद्धौ` (धातुपाठः-1066), **मृजेर्वृद्धिः** (7.2.114) , `चजोः कु घिण्यतोः`  (7.3.52)  इति कुत्वम्। `प्रसेवः` इति। `षिवु तन्तुसन्ताने` (धातुपाठः-1108)। `कृत्रिमम्` इति। करणेन निर्वृत्तं कृत्रिमम्। पुरुषव्यापारादिभिर्निर्वृत्तमित्यर्थः। `निषादः` इति। `षद्लृ विशरणगत्यवसादनेषु` (धातुपाठः-854), निषीदत्यस्मिन्? पापमिति निषादः। `हलश्च`  (3.3.121)  इति घञ्॥

Praudhamanorama
---------------

**एतत्तदोर्यः सुरिति।** एतत्तदर्थगतसंख्याभिधायी यः सुस्तस्येत्यर्थः। एतत्तदोर्विहित इति व्याख्याने तु परमस ददाति, परमैष ददातीत्यादौ न स्यात्। अर्थद्वारकसम्बन्धाश्रयणे लिङ्गं तु 'अनञ्समासे' इति बोध्यम्।

Sutra Prayogas
--------------

* **ओषधीं** (भट्टिकाव्यम्): `ओषधेश्च विभक्तावप्रथमायाम्` इति दीर्घत्वम्।