62087: प्रस्थेऽवृद्धमकर्क्यादीनाम्
==================================

**Padacheda:** प्रस्थे | S | 7 | 1 | 

अवृद्धम् | S | 1 | 1 | 

अ-कर्क्यादीनाम् | S | 6 | 3 | 

Sutrartha
---------

****



Vasu English Summary
--------------------

The first member which has not a वृद्धि in the first syllable or which is not कर्की etc. gets the acute accent (उदात्त) on the first syllable before प्रस्थ।

Vasu English Translation
------------------------

The first member which has not a वृद्धि in the first syllable or which is not कर्की etc. gets the acute accent (उदात्त) on the first syllable before प्रस्थ।
Thus इ꣡न्द्रप्रस्थः, कु꣡ण्डप्रस्थः, ह्र꣡दप्रस्थः, सु꣡वर्णप्रस्थः ॥ But not in दाक्षिप्रस्थः, माहिकप्रस्थः which have *Vriddhi* in the first syllable; nor also in कर्कीप्रस्थः मघीप्रस्थः &c.

1 कर्की, 2 मघ्नी (मघी), 3 मकरी, 4 कर्कन्धु (कर्कन्धू), 5 शमी, 6 करीर, 7 कन्दुक (कटुक), 8 कवल (कुबल; कूरल), 9 बदरी (बदर)

Kashika
-------

प्रस्थशब्द उत्तरपदे कर्क्यादिवर्जितमवृद्धं पूर्वपदमाद्युदात्तं भवति। इन्द्॑रप्रस्थः। कुण्ड॑प्रस्थः। ह्रद॑प्रस्थः।सुव॑र्णप्रस्थः। अवृद्धमिति किम्? दा॒क्षि॒प्॒रस्थः। मा॒ह॒कि॒प्॒रस्थः। अकर्क्यादीनामिति किम्? क॒र्की॒प्॒रस्थः। म॒घी॒प्र॒स्थ॥ कर्की। मघी। मकरी। कर्कन्धू। शमी। करीर। कटुक। कुरल। बदर। कर्क्यादिः॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

प्रस्थशब्दे उत्तरपदे कर्क्यादिवर्जितमवृद्धं पूर्वपदमाद्युदात्तं स्यात् । इन्द्र प्रस्थः । अवृद्धं किम् । दाक्षिप्रस्थः । अकेति किम् । कर्कीप्रस्थः । मकरीप्रस्थः ॥

Padamanjari
-----------

मालीदीनां चेति वचनादवृद्धमिति पदच्छेदः । कर्क्यादिप्रतिषेधस्तु नामधेयार्थः स्यात् - वुअ नामधेयस्य वृद्धसंज्ञा वक्तव्या इति ॥

Nyaas
-----

प्रस्थशब्दो यदि व्युत्पाद्यते `घञर्थे कविधानं स्थास्नपाव्यधिहनियुध्यर्थम्` (वा।306) इति, तदा थाथादिस्वरे  (6.2.143)  प्राप्ते। अथ न व्युत्पाद्यते, तदा समासान्तोदात्तत्वे। `इन्द्रप्रस्थः` इत्यादयः षष्ठीसमासाः॥

Prakriyasarvasvam
-----------------

प्रस्थे परे कर्क्यादेरन्यदवृद्धमाद्युदात्तं स्यात् । इन्द्रप्रस्थः । वृद्धे तु दाक्षिप्रस्थः । कर्क्यादावपि-कर्कीप्रस्थः । 'कर्कौकर्कन्धम²धोमकरीशमीकरीरकटुककुवलयबदरे- ष्वेवम् ।