62057: कतरकतमौ कर्मधारये
========================

**Padacheda:** कतर-कतमौ | S | 1 | 2 | 

कर्मधारये | S | 7 | 1 | 

Sutrartha
---------

****



Vasu English Summary
--------------------

The words कतर and कतम when as first member of a compound optionally retain their original accent in a कर्मधारय समास।

Vasu English Translation
------------------------

The words कतर and कतम when as first member of a compound optionally retain their original accent in a कर्मधारय समास।
Thus कतर꣡कठः or कतरकठः꣡, कतम꣡कठः or कतमकठः꣡ ॥ The word *Karmadharaya* is used for the sake of the next *sutra*, this *sutra* could have done without it, as '*katara*' and '*katama*' by the maxim of *pratipadokta*, form only *Karmadharaya* compound by (2.1.63).

Kashika
-------

कतरशब्दः कतमशब्दश्च पूर्वपदं कर्मधारये समासेऽन्यतरस्यां प्रकृतिस्वरं भवति। क॒त॒रक॑ठः क॒त॒र॒क॒ठः। क॒त॒मक॑ठः, क॒त॒म॒क॒ठः। कर्मधारयग्रहणमुत्तरार्थम्, इह तु प्रतिपदोक्तत्वादेव सिद्धम्॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

वा प्रकृत्या । कतरकठः । कर्मधारयग्रहणमुत्तरार्थम् । इह तु प्रतिपदोक्तत्वादेव सिद्धम् ॥

Nyaas
-----

`किंयत्तदो निर्धारणे द्वयोरेकस्य डतरच्`  (5.3.92)  `वा बूनां जातिपरिप्रश्ने डतमच्`  (5.3.93)  इति कतरकतमशब्दौ व्युत्पाद्येते, तेन तौ चित्स्वरेणान्तोदात्तौ। `कतरकठः` इति। **कतरकतमौ जातिपरिप्रश्ने** (2.1.63)  इति समानाधिकरणसमासः। एतदर्थमपि कर्मधारयग्रहणं कस्मान्न भवति? इत्याह -`इह तु` इत्यादि। कतरकतमशब्दयोर्हि यः प्रतिपदसमासः स एव लक्षणप्रतिपदोक्तपरिभाषया (व्या।प।3) विज्ञायते। स च कर्मधारय एव। तस्मात्? प्रतिपदोक्तत्वादेवैतत्समासस्य कर्मधारयत्वम्। तस्मन्नैतदर्थं कर्मधारयग्रहणमुपपद्यते॥

Prakriyasarvasvam
-----------------

एते प्राक्पदे कर्मधारये वा प्रकृत्या स्तः । कतराश्वः । कतमाश्वः ।