53111: प्रत्नपूर्वविश्वेमात्थाल् छन्दसि
=======================================

**Padacheda:** प्रत्न-पूर्व-विश्व-इमात् | S | 5 | 1 | 

थाल् | S | 1 | 1 | 

छन्दसि | S | 7 | 1 | 

Sutrartha
---------

**प्रत्न, पूर्व, विश्व, इम - एतेभ्यः शब्देभ्यः 'इव' इति सन्दर्भे स्वार्थे वेदेषु 'थाल्' प्रत्ययः कृतः दृश्यते ।**

प्रत्न (old), पूर्व (earlier), विश्व (world) , इम (this) - एतेभ्यः शब्देभ्यः 'इव' अस्मिन् सन्दर्भे स्वार्थे वेदेषु 'थाल्' प्रत्ययः कृतः दृश्यते ।
यथा - ऋग्वेदे 5.44.1 - तं प्र॒त्नथा॑ पू॒र्वथा॑ वि॒श्वथे॒मथा॑ ज्ये॒ष्ठता॑तिं बर्हि॒षदं॑ स्व॒र्विद॑म् ।
अत्र 'प्रत्न + थाल्  → प्रत्नथा' , 'पूर्व + थाल् → पूर्वथा', 'विश्व + थाल् → विश्वथा', 'इम + थाल् → इमथा' एते शब्दाः प्रयुक्ताः सन्ति ।

Vasu English Summary
--------------------

In the छन्दस् (Vedas), the affix थाल् comes in the sense of 'like this' after 1. प्रत्न 2. पूर्व 3. विश्व and 4. इम (इदम्).

Vasu English Translation
------------------------

In the छन्दस् (Vedas), the affix थाल् comes in the sense of 'like this' after 1. प्रत्न 2. पूर्व 3. विश्व and 4. इम (इदम्).
Thus:-

तं प्र॒त्नथा॑ पूर्वथा॑ विश्वथेमथा॑ ज्येष्ठताति॑ बर्हिष॑दं स्व॒र्विदं ॥

(*Rig* *Veda* V. 44.1). 'Him (*Indra*), as the ancients, as the predecessors, as all creatures, and as these living men have worshipped &c'.

Kashika
-------

प्रत्न पूर्व विश्व इम इत्येतेभ्य इवार्थे थाल् प्रत्ययो भवति छन्दसि विषये। तं प्॒रत्नथा॑ पू॒र्वथा॑ वि॒श्वथे॒मथा॑ (ऋ० ५.४४.१)॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

इवार्थे । तं प्रत्नथा पूर्वथा विश्वथेमथा (तं प्र॒त्नथा॑ पूर्वथा॑ वि॒श्वथे॒मथा॑) ॥

Padamanjari
-----------

इम शब्द इदमा समानार्थः प्रकृत्यन्तरम् ॥

Prakriyasarvasvam
-----------------

एभ्य इवार्थे थाल् स्यात् । तं प्रत्नथा पूर्वथा विश्वथेमथा इमशब्दः इदमर्थः । प्रकृत्यन्तरमिति हरः ।