44025: मुद्गादण्
================

**Padacheda:** मुद्गात् | S | 5 | 1 | 

अण् | S | 1 | 1 | 

Sutrartha
---------

**'संसृष्टम्' अस्मिन् अर्थे तृतीयासमर्थात्  मुद्गशब्दात् अण्-प्रत्ययः भवति ।**

'संसृष्टम्' इत्युक्ते एकीकृतम् । यत्र एकीकरणस्य साधनम् 'मुद्गाः' सन्ति, तत्र  एकीकृतस्य पदार्थस्य निर्देशं कर्तुम् 'मुद्ग'शब्दात् अण्-प्रत्ययः क्रियते । यथा - मुद्गैः संसृष्टः मौद्गः ओदनः ।
प्रक्रिया -
मुद्ग + अण्
→ मौद्ग + अ [**तद्धितेष्वचामादेः** (7.2.117) इति आदिवृद्धिः]
→ मौद् ग् + अ [**यस्येति च** (6.4.148) इति अन्तिमवर्णलोपः]
→ मौद्ग ।
ज्ञातव्यम् - स्त्रीत्वे विवक्षिते **टिड्ढाण्..** (4.1.15) अनेन सूत्रेण अत्र ङीप्-प्रत्ययः विधीयते । यथा - मुद्गैः संसृष्टा 'मौद्गी' यवागूः ।

Vasu English Summary
--------------------

The affix अण् comes after the word मुद्ग when the sense is 'mixed therewith'.

Vasu English Translation
------------------------

The affix अण् comes after the word मुद्ग when the sense is 'mixed therewith'.
This debars ठक् ॥ Thus मौद्ग ओदनः 'rice mixed with *mudga*-pulse.' मौद्गो यवागूः ॥

Kashika
-------

मुद्गशब्दादण् प्रत्ययो भवति संसृष्ट इत्येतस्मिन् विषये। ठकोऽपवादः। मौद्ग। ओदनः। मौद्गी यवागूः॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

मौद्ग ओदनः ॥

Balamanorama
------------

**मुद्गादण्** - मुद्गादण् ।तेन संसृष्टमित्यर्थे तृतीयान्ता॑दिति शेषः । मौद्ग ओदन इति । मुद्गैः संसृष्ट इत्यर्थः ।

Prakriyasarvasvam
-----------------

मुद्गसंसृष्टं मौद्गम् ॥