44023: चूर्णादिनिः
==================

**Padacheda:** चूर्णात् | S | 5 | 1 | 

इनिः | S | 1 | 1 | 

Sutrartha
---------

**'संसृष्टम्' अस्मिन् अर्थे तृतीयासमर्थात् चूर्णशब्दात् 'इनि'प्रत्ययः भवति ।**

'संसृष्टम्' इत्युक्ते एकीकृतम् । यत्र एकीकरणस्य साधनम् 'चूर्णम्' अस्ति, तत्र एकीकृतस्य पदार्थस्य निर्देशं कर्तुम् 'चूर्ण'शब्दात् इनिप्रत्ययः भवति । यथा -
चूर्णेन संसृष्टम्
→ चूर्ण + इनि
→ चूर्ण् + इन् [**यस्येति च** (6.4.148) इति अकारलोपः]
→ चूर्णिन्
ज्ञातव्यम् - 'इनि' प्रत्यये अन्तिमः इकारः इत्संज्ञकः नास्ति, यतः तस्य इत्संज्ञायाः किमपि प्रयोजनम् न । अत्र अयम् इकारः उच्चारणार्थः उक्तः अस्ति ।  यदि आचार्यः केवलम् 'इन्' प्रत्ययमवदिष्यत्, तर्हि अन्तिमनकारस्य **हलन्त्यम्** (1.3.3) इत्यनेन इत्संज्ञा, ततः लोपः च अभविष्यत् । तत् तथा मा भूत्, अतः अत्र अन्ते इकारः स्थापितः अस्ति ।

Vasu English Summary
--------------------

The affix इनि comes after the word चूर्ण when the sense is 'mixed therewith'.

Vasu English Translation
------------------------

The affix इनि comes after the word चूर्ण when the sense is 'mixed therewith'.
This debars ठक् ॥ Thus चूर्णैः संसृष्टा = चूणिनो ऽपूपाः 'cakes sprinkled with powder.' चूर्णिनि धानाः ॥

Bhashya
-------

चूर्णादिनिः (1761) (ःइनिप्रत्ययाधिकरणम्) (सूत्रप्रत्याख्यायकभाष्यम्) अयं योगः शक्योऽवक्तुम्। कथं चूर्णी, चूर्णिनौ, चूर्णिन इति? इनिनैतन्मत्वर्थीयेन सिद्धम्॥

Kashika
-------

चूर्णशब्दादिनिः प्रत्ययो भवति संसृष्टे। ठकोऽपवादः। चूर्णैः संसृष्टाश्चूर्णिनोऽपूपाः चूर्णिनो धानाः॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

चूर्णैः संसृष्टाश्चूर्णिनोऽपूपाः ॥

Balamanorama
------------

**चूर्णादिनिः** - चूर्णादिनिः ।संसृष्टमित्यर्थे तृतीयान्ता॑दिति शेषः ।

Padamanjari
-----------

चूर्णए ये संसृष्टास्तेषां चूर्णमस्तीति मत्वर्थीयेनैवेनिना सिद्धम् ? सत्यम् ; तद्रूपविवक्षायां सिद्धम् । संसर्गविवक्षायां तु ठक् प्राप्नोति । अनभिधानं तु दुर्ज्ञानम् ॥

Nyaas
-----

ननु च चूर्णेन ये संसृष्टास्तेषां चूर्णमस्ति, तत्र मत्वर्थीयेनैवेनिना सिद्धमिति तदपार्थकमिदम्? नैतत् ; अस्तिविवक्षायां मत्वर्थीयेन सिद्धं स्यात्, संसृष्टविवक्षायां पुनर्न सिध्यति, त हि ठक् स्यात्। ठको बाधनार्थत्वे कुतोऽस्यानर्थक्यम्॥

Prakriyasarvasvam
-----------------

चूर्णी ॥