42019: उदश्वितोऽन्यतरस्याम् =========================== **Padacheda:** उदश्वितः | S | 5 | 1 | अन्यतरस्याम् | S | 7 | 1 | Sutrartha --------- **'संस्कृतम् भक्षाः' अस्मिन् अर्थे 'उदश्वित्' शब्दात् 'ठक्' तथा 'अण्' प्रत्ययौ भवतः ।** **संस्कृतं भक्षाः** (4.2.16) इत्यस्मिन् अर्थे 'उदश्वित्' ( = तक्रम्) शब्दात् विकल्पेन ठक् प्रत्ययः भवति । पक्षे औत्सर्गिकः अण् प्रत्ययः अपि विधीयते । यथा - 1. उदश्विति संस्कृतम् = उदश्वित् + ठक् → उदश्वित् + क [**इसुसुक्तान्तात् कः** (7.3.51) इति ठकारस्य ककारः] → औदश्वित् + क [**किति च** (7.2.118) इति आदिवृद्धिः] → औदश्वित्क 2. उदश्विति संस्कृतम् उदश्वित् + अण् → औदश्वित् + अ [**तद्धितेष्वचामादेः** (7.2.117) इति आदिवृद्धिः] → औदश्वित Sutrartha (English) ------------------- The word उदश्वित् gets the प्रत्यय ठक् optionally the meaning of संस्कृतं भक्षाः. Vasu English Summary -------------------- The affix ठक् comes in the sense of 'prepared food', optionally after the word उदश्वित ending in the Locative -7th case. Vasu English Translation ------------------------ The affix ठक् comes in the sense of 'prepared food', optionally after the word उदश्वित ending in the Locative -7th case. Thus औदश्वित्कम् (7.3.51), or औदश्वितम् by अण् ॥ Kashika ------- उदश्विच्छब्दात् सप्तमीसमर्थात् संस्कृतं भक्षा इत्येतस्मिन्नर्थेऽन्यतरस्यां ठक् प्रत्ययो भवति, पक्षे यथाप्राप्तमण् भवति। औदश्वित्कम्, औदश्वितम्॥ Siddhanta Kaumudi ----------------- ठक् स्यात्पक्षेऽण् ॥ Balamanorama ------------ **उदश्वितोऽन्यतरस्याम्** - उदइआतो । ठक्स्यादिति । शेषपूरणमिदम् । उक्तविषये उदइआच्छब्दाट्ठग्वा स्यादित्यर्थः । Padamanjari ----------- औदश्वित्क इति । ठिसुसुक्तान्तात्कःऽ ॥ Nyaas ----- `{ओदस्वित्यम् इति मु।पाठः} औदइआत्कम्` इति। `इसुसुक्तान्तात् कः` (7.3.51) ॥