41059: दीर्घजिह्वी च च्छन्दसि
=============================

**Padacheda:** दीर्घ-जिह्वी | S | 1 | 1 | 

च | S | 0 | 0 | 

छन्दसि | S | 7 | 1 | 

Sutrartha
---------

****



Vasu English Summary
--------------------

The form दीर्घजिह्वी 'long-tongued' is irregularly formed in the छन्दस् (Vedas).

Vasu English Translation
------------------------

The form दीर्घजिह्वी 'long-tongued' is irregularly formed in the छन्दस् (Vedas).
The word दीर्घजीह्वी is the feminine of दीर्घजीह्व but as the latter has a conjunct consonant for its penultimate, the feminine affix ङीष् would not have applied to it by (4.1.54). The present aphorism enjoins ङीष् ॥ Thus दीर्घजीह्वी in the sentence दीर्घजीह्वी वै देवानां हव्यमलेट् ।

The word च 'and' in the aphorism is used in order to draw in the word संज्ञा from the last, so that the word *dirgha*-jihvi is always a Name. Moreover by using the feminine form *dirgha*-jihvi in the *sutra*, it is indicated that the application of ङीष् is necessary and not optional, as was the case in the last *sutras*.

Kashika
-------

दीर्घजिह्वी इति छन्दसि विषये निपात्यते। संयोगोपधत्वादप्राप्तो ङीष् विधीयते। दीर्घजि॒ह्वी॑ वै॑ दे॒वा॑नां॒ ह॒व्यम॑वा॒ले॒ट् (तु० — मै०सं० ३.१०.६)। चकारः संज्ञानुकर्षणार्थः। दीर्घजिह्वीति निपातनं नित्यार्थम्॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

संयोगोपधत्वादप्राप्ते ङीष् विधीयते । आसुरी वै दीर्घजिह्वी देवानां यज्ञवाट् ॥

Padamanjari
-----------

निपातनं नित्यार्थमिति ।'दीर्घजिह्वात्'  इत्युच्यमाने प्रकृतस्य ङीषो विकल्पितत्वादिहापि विकल्पो विज्ञायते ॥

Nyaas
-----

अथ किमर्थमीकारान्तनिपातनं क्रियते, न `दीर्घजिह्वा च्छन्दसि` इत्येवोच्येत, एवमुच्यमाने प्रतिषेध प्रकरणात् प्रतिषेधो विज्ञायेतेति चेत्? न; संयोगोपधत्वेन प्राप्त्यभावात्, प्राप्तिपूर्वकत्वाच्च प्रतिषेधानाम्। तस्मात् सामर्थ्याद्विधिरेव विज्ञास्यत इत्याह - `निपातनं नित्यार्थम्` इति। कल्पितत्वात् प्रकृतस्य ङीष इहापि विकल्पित एवासौ विज्ञायेत, निपातनात् नित्यो भवति॥