33089: ट्वितोऽथुच् ================== **Padacheda:** ट्वितः | S | 5 | 1 | अथुच् | S | 1 | 1 | Sutrartha --------- **** Vasu English Summary -------------------- After that verb that has an indicatory टु , the affix अथुच् comes with the force of denoting mere action etc. Vasu English Translation ------------------------ After that verb that has an indicatory टु , the affix अथुच् comes with the force of denoting mere action etc. As टुवेपृ--वेपथुः 'a trembling'; टुओश्वि--श्वयथुः 'swelling'; टुक्षुः--क्षवथुः 'sneezing'; टुदु--दवथुः 'burning'. Kashika ------- टु इद् यस्य, तस्माट् ट्वितो धातोरथुच् प्रत्ययो भवति भावादौ। **टुवेपृ कम्पने** — वेपथुः। **टुओश्वि गतिवृद्ध्योः** — श्वयथुः। **टुक्षु शब्दे** — क्षवथुः॥ Siddhanta Kaumudi ----------------- अयमपि स्वभावाद् भाव एव । टुवेपृ । वेपथुः । श्वयथुः ॥ Laghu Siddhanta Kaumudi ----------------------- टुवेपृ कम्पने, वेपथः ॥ Padamanjari ----------- अयमपि स्वभावाद्भाव एव भवति । घञादेरपवादः । वासरूपविधना सोऽपि भवत्येव ॥ Nyaas ----- `वेपथुः` इति। वेपनम् = वेपथुः। स्वभावत एवैतदुभयं भावे भवतीति घञोऽपवादो विज्ञायते। घञ् तु वासरूपविधिनापि न भवति; अनभिधानात्। अथुचश्चकारः।अथुचश्चकारः स्वराथः॥ Prakriyasarvasvam ----------------- णजकारलोपः ॥ ट्वितो धातोर्भावेऽथुच् स्यात् टुवेपृ, वेपथुः ॥ Sutra Prayogas -------------- * **महोर्मिविस्फूर्जथुनिर्विशेषाः** (रघुवंशम्): `ट्वितोऽथुच्` इत्यथुच्प्रत्ययः। * **सवेपथूनि** (कुमारसम्भवम्): `ट्वितोऽथुच्` इत्यथुच्प्रत्ययः। * **वेपथुः** (किरातार्जुनीयम्): `ट्वितोऽथुच्` इत्यथुच्प्रत्ययः। * **कृतवेपथुः** (शिशुपालवधम्): `द्वितोऽथुच्` इत्यथुच्प्रत्ययः। * **तनुरोमराजिपथवेपथवे** (शिशुपालवधम्): `ट्वितोऽथुच्` इत्यथुच् प्रत्ययः। * **नन्दथुम्** (शिशुपालवधम्): `ट्वितोऽथुच्` इत्यथुच्प्रत्ययः। * **विलोलसदवथुवपुर्वचोविषम्** (शिशुपालवधम्): `ट्वितोऽथुच्` इति दवथुशब्दे अथुच्-प्रत्ययः। * **वेपथुमासेदुरन्ये** (भट्टिकाव्यम्): `सर्वत्र द्वितो - ऽथुच्` इति । * **नन्दथुः** (भट्टिकाव्यम्): `सर्वत्र द्वितो- ऽथुच्` इति अथुच्-प्रत्ययः। * **विस्फूर्जथु-प्रख्यं** (भट्टिकाव्यम्): `द्वितोऽथुच्` इति। * **भ्राजथु-मतीं** (भट्टिकाव्यम्): `द्वितो ऽथुच्` इति तदन्तान्मतुप्।