32152: न यः
===========

**Padacheda:** न | S | 0 | 0 | 

यः | S | 5 | 1 | 

Sutrartha
---------

****



Vasu English Summary
--------------------

The affix युच् is not used after the verbs which end in the letter य।

Vasu English Translation
------------------------

The affix युच् is not used after the verbs which end in the letter य।
This debars (3.2.149). As क्नूयिता 'making creaking sound'; क्षमायिता 'trembling'. In these cases the affix तृन् is employed (3.2.135).

Kashika
-------

यकारान्ताद् धातोर्युच् प्रत्ययो न भवति। पूर्वेण प्राप्तः प्रतिषिध्यते। क्नूयिता। क्ष्मायिता॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

यकारान्ताद्युच् न स्यात् । क्नूयिता । क्ष्मायिता ॥

Balamanorama
------------

**न यः** - न यः । 'य' इति पञ्चम्यनतं धातुविशेषणं । तदन्तविधिः । तदाह —  यकारान्तादिति । क्नूयिता । क्ष्मायितेति ।क्नुयी शब्दे उन्दन चटक्ष्मायी विधूनने॑ । अनुदात्तेतश्च हलादे॑रिति युच् निषिध्यते । तृनेव भवति ।

Tattvabodhini
-------------

**न यः** - न यः । अय वय पय भय चय तय णय गताविति पठितस्य नयतेर्नाऽयं निर्देशः, अनुदात्तेत्त्वादेव युचः सिद्धत्वात्, किंतु नेति पृथक् पदमिति मत्वाऽऽह —  यकारान्तादिति । क्नूयिता क्ष्मायितेति । क्नूयी शब्दे उन्दे च, क्ष्मायी विधूनने ।

Padamanjari
-----------

नयः॥ ठय वय नय तय गतौऽ इति नयतेरनुदातेत्वादेव युचः सिद्धत्वान्नतस्येदं ग्रहणम्, किं तर्हि? प्रतिषेध एवेति मत्वाऽऽ - यकारान्तादिति। पूर्वेणेति। ठनुदातेतश्चऽ इत्यादिना। क्नूयिता, क्ष्मायितेति।'क्नूयी शब्दे' 'क्ष्मायी विधूनने' ॥

Nyaas
-----

`पूर्वेण` इति। **अनुदात्तेतश्च हलादेः** (3.2.149)  इत्यादिना सिद्धत्वात्। अथ `अय वय रय णय गतौ`(धातुपाठः-474,475,482,480) इत्यस्माद्धातोर्युचो विधानार्थञ्चैतत्कस्मान्न विज्ञायते? अशक्यमेवं विज्ञातुम्;यस्मान्नयतेः `अनुदात्तेतश्च`  (3.2.149)  इत्यादिनैव सिद्धत्वात्। तस्मात् प्रतिषेधार्थमिदम्। `क्नयिता, क्ष्मायिता` इति। `क्नूयी शब्द {उन्दने च-धातुपाठः-} उन्दे च` (धातुपाठः-485), `क्ष्मायी विधूनने` (धातुपाठः-486)॥

Prakriyasarvasvam
-----------------

यान्ताद्धातोरनुदात्तेत्त्वात् प्राप्तो युज् न । आप्यायिता । स्फायिता ॥

Sutra Prayogas
--------------

* **आप्यायितारं** (भट्टिकाव्यम्): `न यः` इति प्रतिषिद्धे तृन्नेव भवति।