32042: सर्वकूलाभ्रकरीषेषु कषः ============================= **Padacheda:** सर्वकूल-अभ्र-करीषेषु | S | 7 | 3 | कषः | S | 5 | 1 | Sutrartha --------- **** Vasu English Summary -------------------- The affix खच् comes after the verb कष् 'to rub' when the words सर्व 'all', कूल 'bank', अभ्र 'cloud' and करीष 'a dry cow-dung' are in composition with it as objects. Vasu English Translation ------------------------ The affix खच् comes after the verb कष् 'to rub' when the words सर्व 'all', कूल 'bank', अभ्र 'cloud' and करीष 'a dry cow-dung' are in composition with it as objects. As सर्वङ्कषः खलः 'a villain, a rogue'; कूलङ्कषा नदी 'a river'; अभ्रङ्कषो गिरिः 'a mountain'; करीषङ्कषा वात्या 'a strong wind'. Kashika ------- सर्व कूल अभ्र करीष इत्येतेषु कर्मसूपपदेषु कषेर्धातोः खच् प्रत्ययो भवति। सर्वं कषति सर्वंकषः खलः। कूलंकषा नदी। अभ्रंकषो गिरिः। करीषंकषा वात्या॥ Siddhanta Kaumudi ----------------- सर्वङ्कषः खलः । कूलङ्कषा नदी । अभ्रङ्कषो वायुः । करीङ्कषा वात्या ॥ Nyaas ----- `सर्वङ्कषः` इति। `कष खष शिष जष जष {शक इति मु।पाठः} शष वष मष रुष रिष हिंसार्थाः` (धातुपाठः-685-694)॥ Prakriyasarvasvam ----------------- सर्वङ्कष इत्यादि । Sutra Prayogas -------------- * **मुसलोलूखलैरिव** (शिशुपालवधम्): `सर्वकूलाभ्रकरीषेषु कषः` इति सूत्रात् ज्ञापकात् परनिपातव्यत्ययः।