31004: अनुदात्तौ सुप्पितौ
=========================

**Padacheda:** अनुदात्तौ | S | 1 | 2 | 

सुप्पितौ | S | 1 | 2 | 

Sutrartha
---------

**सुप्-प्रत्ययानाम्  तथा पित्-प्रत्ययानाम् प्रथमः स्वरः अनुदात्तः भवति ।**

**आद्युदात्तश्च** (3.1.3) अनेन सूत्रेण सर्वेषां प्रत्ययानामादिस्वरस्य उदात्तत्वे प्राप्ते अनेन सूत्रेण सुप्-प्रत्ययानां विषये तथा पित्-प्रत्ययानां विषये अपवादः उच्यते । 'सुप्-प्रत्ययेषु तथा पित्-प्रत्ययेषु विद्यमानः आदिस्वरः अनुदात्तः भवति' इत्याशयः ।
उदाहरणम् -
1) सुप्-प्रत्ययाः - औ, जस्, अम्, औट् आदयः । एतेषाम् सर्वेषाम् प्रथमस्वरः अनेन सूत्रेण अनुदात्तः भवति । यथा - 'राम + भ्याम् → रामाभ्याम्' इत्यत्र 'भ्या' इत्यस्य आकारः अनुदात्तः भवति ।
2) पित्-प्रत्ययाः (= ते प्रत्ययाः येषु पकारः इत्संज्ञकः अस्ति) = ल्यप्, शप्, ङीप् -  आदयः । एतेषां सर्वेषां प्रथमस्वरः अनेन सूत्रेण अनुदात्तः भवति ।  यथा, 'भू + शप् + ति → भवति' इत्यत्र वकारोत्तरः अकारः अनुदात्तः भवति ।

Sutrartha (English)
-------------------

The first letter of the सुप् and the पित् प्रत्ययाः is अनुदात्त.

Vasu English Summary
--------------------

The case-affix es (सुप्) and the affixes having an indicatory प (पित्) are अनुदात्त।

Vasu English Translation
------------------------

The case-affix es (सुप्) and the affixes having an indicatory प (पित्) are अनुदात्त।
This is an exception (*apavada*) to the last aphorism. As दृसदौ 'two stones'; the case-affix औ is *anudatta*; so also तृपदः; so also पचति; The third person singular affix तिप् has an indicatory प, and is *anudatta*. But not पचतः.

Kashika
-------

पूर्वस्यायमपवादः। सुपः पितश्च प्रत्यया अनुदात्ता भवन्ति। दृषदौ। दृषदः। पितःखल्वपि — पचति। पठति॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

पूर्वस्य अपवादः । यज्ञस्य । न यो युच्छति (न यो युच्छ॑ति) । शप्तिपोरनुदात्तत्वे स्वरितप्रचयौ ॥

Padamanjari
-----------

अनुदातौ सुप्पितौ॥ सुबिति प्रत्याहारस्येदं ग्रहणम्, न स्पतमीबहुवचनस्य; पित्वादेवानुदातत्वस्य सिद्धत्वात्। अत एव वृतौ'सुपः'  इति बहुवचनम्। पित एततु प्रक्रमानुरोधेन बहुवचनम्। सुपश्च पकारेण प्रत्याहारः, न कप; टाबादीनां पित्करणात्। पचतीति। शबन्तोदाहरणम्, तिपस्त्वदुपदेशात्'लसार्वधातुकम्'  इत्येव सिद्धम्॥

Nyaas
-----

`पूर्वस्यायमपवादः` इति। नाप्राप्ते तस्मिन्नस्यारम्भात्। सुबिति प्रत्याहारस्य ग्रहणम्, न सप्तमीबहुवचनस्य; तस्य पित्त्वादेवानुदात्तस्य सिद्धत्वात्। अत एव वृत्तौ `सुपः` इति बहुवचनेन निर्देशः कृतः। प्रत्याहारग्रहणञ्चेदं सुप एव पकारेण नान्येन; तस्यानन्यार्थत्वात्। `पचति, पठति` इति। शबत्रोदाहरणम्, न तिप; तस्य `तास्यनुदात्त`  (6.1.180)  इत्यादिनैव सिद्धत्वात्॥

Prakriyasarvasvam
-----------------

सुपः पितश्च प्रत्यया अनुदात्ताः स्युः । क्यप् । गुहाहितं गुह्यम् । सूर्यो नो दिवः ।<!वशिरण्योरब् वाच्यः!> (वा. ३-३-५८) इत्यप् । रणं कृधिरणकृत् । एषु प्रत्ययानुदात्तत्वाद् धातोरुदात्तता* । सुप्स्वरमुपरि वक्ष्यामः ।