13083: व्याङ्परिभ्यो रमः ======================== **Padacheda:** वि-आङ्-परिभ्यः | S | 5 | 3 | रमः | S | 5 | 1 | Sutrartha --------- **** Vasu English Summary -------------------- After the verb रम् 'to sport', preceded by वि and आङ् , परस्मैपद is used. Vasu English Translation ------------------------ After the verb रम् 'to sport', preceded by वि and आङ् , परस्मैपद is used. The verb रम् means 'to sport.' It is *anudattet* and therefore by *sutra* (1.3.12) it would have taken *Atmanepada* terminations; the present *sutra* ordains *parasmaipada* instead, as विरमति 'he takes rest'; आरमति 'he delights in,' परिरमति 'he sports.' With other prepositions than these, it will take *atmanepada* termination. As अभिरमते Kashika ------- **रमु क्रीडायाम्**। अनुदात्तेत्त्वादात्मनेपदे प्राप्ते परस्मैपदं विधीयते। वि आङ् परि इत्येवंपूर्वाद् रमतेः परस्मैपदं भवति। विरमति। आरमति। परिरमति। एतेभ्य इति किम् ? अभिरमते॥ Siddhanta Kaumudi ----------------- विरमति ॥ Laghu Siddhanta Kaumudi ----------------------- रमु क्रीडायाम्॥ विरमति॥ Prakriyasarvasvam ----------------- विरमतीत्यादि । Sudha ----- **व्याङ्परिभ्यो रम इति ।** वि आङ् परि इत्येवं पूर्वाद्रमतेः परस्मैपदम्भवति । **विरमति ।** अत्र **अनुदात्तङित आत्मनेपदम्** इत्यात्मनेपदे प्राप्ते, <व्याङ्परिभ्यो रमः>> इति परस्मैपदमिति बोध्यम् । आरमति, परिरमति । इति । Sutra Prayogas -------------- * **विरराम** (रघुवंशम्): `व्याङ्परिभ्यो रमः` इति परस्मैपदम्। * **विरमन्त्या** (किरातार्जुनीयम्): `व्याङ्परिभ्यो रमः` इति परस्मैपदम्। * **विरमन्ति** (किरातार्जुनीयम्): `व्याङ्परिभ्यो रमः` इति परस्मैपदम्। * **विरराम** (शिशुपालवधम्): `व्याङ्परिभ्यो रमः` इति परस्मैपदम्। * **व्यरंसीत्** (भट्टिकाव्यम्): `व्याङ्-परि-भ्यो रमः` इति तिप्। * **विशश्रमुश्च** (भट्टिकाव्यम्): `व्यापरिभ्यो रमः` इति परस्मैपदम्। * **व्यरमत्** (भट्टिकाव्यम्): `व्याङ्परिभ्यो रमः` इति परस्मैपदम्। * **मयाऽरमत्** (भट्टिकाव्यम्): `व्याङ्परिभ्यो रमः` इति परस्मैपदम्।