13059: प्रत्याङ्भ्यां श्रुवः
============================

**Padacheda:** प्रति-आङ्भ्याम् | S | 5 | 2 | 

श्रुवः | S | 5 | 1 | 

Sutrartha
---------

****



Vasu English Summary
--------------------

After the Desideratives of श्रु 'to hear', when preceded by प्रत and आङ् , the आत्मनेपद affix is Not used.

Vasu English Translation
------------------------

After the Desideratives of श्रु 'to hear', when preceded by प्रत and आङ् , the आत्मनेपद affix is Not used.
The verb *sru* when taking the prefixes *prati* and *an*, is not *atmanepadi*, though taking the desiderative "*san*." This is also an exception to the rule of *sutra* (1.3.57). Thus प्रतिशुश्रूषति and आशुश्रूषति ॥

The word *prati* and *an* must be *upasargas*; if they are used as *karma* *pravachaniyas* (see (1.4.—83)) then the rule will not apply, as देवदत्तं प्रतिशुश्रूषते ॥

Kashika
-------

प्रति आङ्इत्येवंपूर्वाच्छृणोतेः सन्नन्तादात्मनेपदं न भवति। प्रतिशुश्रूषति। आशुश्रूषति। उपसर्गग्रहणं चेदम्, तस्मादिह प्रतिषोधो न भवति — देवदत्तं प्रति शुश्रूषते॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

आभ्यां सन्नन्ताच्छ्रुव उक्तं स्यात् । प्रतिशुश्रूषति । आशुश्रूषति । कर्मप्रर्वचनीयात्स्यादेव । देवदत्तं प्रतिशुश्रूषते । शदेः शितः (SK2362) म्रियतेर्लुङलिङोश्च (SK2538) व्याख्यातम् ॥

Balamanorama
------------

**प्रत्याङ्भ्यां श्रुवः** - प्रत्याङ्भ्यां श्रुवः । उक्तं नेति । आत्मनेपदं नेत्यर्थः । प्रत्याङाविहोपसर्गावेव गृह्रेते, व्याख्यानात् । तदाह —  कर्मप्रवचनीयात्स्यादेवेति ।आत्मनेपद॑मिति शेषः । देवदत्तं प्रतीति ।लक्षणेत्थम्भूते॑ति प्तिः कर्मप्रवचनीयः ।

Padamanjari
-----------

उपसर्गग्रहणं चेदमिति। परस्परसाहचर्यात्। देवदतं प्रतीति।'लक्षणेत्थंभूत'  इत्यादिना प्रतिः कर्मप्रवचनीयः, नोपसर्गः॥

Nyaas
-----

`उपसर्गग्रहणञ्चेदम्` इति। कथं श्रुव इति? विशेषणविशेष्यभावसम्बन्धे षष्ठी। तेनायं सम्बन्धो भवति -  शृणोतेर्यौ विशेषणभूतौ प्रत्याङौ तत्पूर्वाच्छरुवः सम्बन्धात् सन्नन्तादात्मनेपदं न भवति। उपसर्गादेवार्थं द्वारेण शृणोतेर्विशेषणभूताविति सामर्थ्यादुपसर्गयोग्र्रहणम्। `देवदत्तं प्रति शुश्रूषते` इति। प्रतिशब्दस्य **लक्षणेत्थम्भूताख्यानभागवीप्सासु प्रतिपर्यनवः** (1.4.90)  इत्यादिना लक्षणे कर्मप्रवचनीयसंज्ञा, तेन प्रतिना देवदत्त् एव सम्बध्यते; न धात्वर्थ इति॥

Prakriyasarvasvam
-----------------

आभ्यां श्रुवः सनस्तङ् न । प्रतिशुश्रूषति, आशुश्रूषति ।

Sutra Prayogas
--------------

* **आशुश्रूषन्स** (भट्टिकाव्यम्): `प्रत्याङ्भ्यां श्रुवः` इत्यात्मनेपदप्रतिषेधः।