12070: पिता मात्रा
==================

**Padacheda:** पिता | S | 1 | 1 | 

मात्रा | S | 3 | 1 | 

Sutrartha
---------

****



Vasu English Summary
--------------------

The word पितृ 'father' is optionally only retained when spoken of along with मातृ 'mother'.

Vasu English Translation
------------------------

The word पितृ 'father' is optionally only retained when spoken of along with मातृ 'mother'.
Thus पिता + माता = पितरौ 'father and mother, or parents' or मातापितरौ. The verse quoted under *sutra* (1.2.68) illustrates this *sutra* also. There the word *pitarau*' has been explained by all commentators as "father and mother." The word "*ekavad*" of the last *sutra* does not govern this *sutra*; though the *anuvritti* of 'optionally' is to be read into this.

Bhashya
-------

पिता मात्रा

Kashika
-------

अन्यतरस्यामिति वर्तते नैकवदिति। मात्रा सहवचने पितृशब्दः शिष्यतेऽन्यतरस्याम्। माता च पिता च पितरौ, मातापितराविति वा॥

Siddhanta Kaumudi
-----------------

मात्रा सहोक्तौ पिता वा शिष्यते । माता च पिता च पितरौ । मातापितरौ ॥

Laghu Siddhanta Kaumudi
-----------------------

मात्रा सहोक्तौ पिता वा शिष्यते। माता च पिता च पितरौ, मातापितरौ वा॥

Tattvabodhini
-------------

**पिता मात्रा** - पितामात्रा ।

Padamanjari
-----------

अभ्यर्हितत्वान्मातुः पूर्वनिपातः, ऽपितुर्दशगुणं माता गौरवेणातिरिच्यतेऽ । पितरावित्यभिधानं जनयितृत्वमात्रविवक्षायां लिङ्गाविवक्षायां समर्थनीयम् । एकशेषारम्भेऽपि द्वन्द्वस्त्विष्यत एवेति नार्थ एतेन ॥

Nyaas
-----

`पितरौ` इति। `ऋतो ङि`  (7.3.110)  इति गुणः। `मातापितरौ` इति। `आनङृतो द्वन्द्वे`  (6.3.24)  इत्यानङ, अभ्यर्हितत्वन्मातुः पूर्वनिपातः॥

Prakriyasarvasvam
-----------------

मात्रा सहोक्तौ पिता वा शिष्यते । पितरौ । मातापितरौ । आनङत्र वक्ष्यते ॥

Sutra Prayogas
--------------

* **पितरौ** (रघुवंशम्): `पिता मात्रा` इति द्वन्द्वैकशेषः।
* **पित्रोः** (रघुवंशम्): `पिता मात्रा` इत्येकशेषः।
* **पितरौ** (कुमारसम्भवम्): `पिता मात्रा` इत्येकशेषः।
* **पित्रोः** (कुमारसम्भवम्): `पिता मात्रा` इत्यैकशेषः।